Netwerken.. en de wortels dan?

Een netwerksamenleving als de onze kun je bekijken aan de hand van 2 sleutelbegrippen: connectedness en rootedness. *  We zijn in verbinding (connected), constant, overal; deel van een niet aflatende stroom (flow) van informatie. En we zijn geworteld (rooted) in een bepaalde context, een lokale situatie. 

De balans daartussen, of het gebrek daaraan, is bepalend voor wie we zijn. Zo leeft een twintiger met smartphone in de hand, maar koopt zij het liefst lokale producten. Een veertiger met gezin wil graag op het platteland wonen in een overzichtelijke samenleving, maar er moet wel snel internet zijn en de snelweg moet goed bereikbaar zijn.

De Protestantse kerk Nederland is van oudsher lokaal georganiseerd. Je hoort bij de kerk om de hoek. De kerk is een instituut met de nodige organisatielagen en vergadercircuits. Bovendien put ze uit een rijke traditie, en is veel daarvan op een vast moment – op zondagmorgen in het kerkgebouw - te horen. Daarmee is de kerk stevig geworteld: in de lokale context en in de traditie van de eeuwen. Maar van connectedness – verbondenheid en beweging en de vrijheid om daar je eigen keuzes in te maken – is minder sprake.
Daar heeft de Protestantse Kerk Nederland de pioniersplekken op gevonden. Kerk waar nog geen kerk is, mikkend op een bepaalde doelgroep, met nieuwe vormen.
Een van die pioniersplekken zal Mijnkerk.nl worden, kerk op het internet.
Kerk op het internet is hèt voorbeeld van meegaan in de flow van de netwerksamenleving, waar mensen kunnen aanhaken en uitloggen en daarin zelf hun keuzes maken.
Er is één probleem dat steeds opduikt in discussies over deze ‘digi-kerk’: hoe zit het met de rootedness? Hoe is deze kerk geworteld? Is dat in de orthodoxie: een kruis op de website, en duidelijk spreken over Jezus Christus? Heeft de digikerk zijn wortels in één of meer lokale kerken waar in real life ontmoeting plaatsvindt, gedoopt wordt en de maaltijd gevierd?  Of zijn de wortels van de digikerk misschien de daden van de betrokkenen, en de tegenbeweging die zij op gang brengen in het spoor van Jezus? Kijk naar de Vluchtkerk waar christenen, krakers, allochtone buurtbewoners en BN-ers de handen uit de mouwen steken of hun steun betuigen.
Kortom, hoe en waarin is de ruimte en vrijheid van een netwerkkerk geankerd, zodat ze niet vluchtig, voorbijgaand en vaag wordt?

* in een academische update in het kader van het de Permanente Educatie voor predikanten nam Marcel Barnard ons mee in een analyse van die samenleving en de plek die liturgie (= kerkelijk ritueel) daarin heeft.

Gouden kalf 2.0

We offeren intiem kapitaal via social media om zo waardering en erkenning te oogsten. Dat klinkt ingewikkeld.. Janneke Nijboer legde het uit in een workshop over pastoraat via social media, tijdens de Geruchtdag - een studiedag van de club van predikanten Op Goed Gerucht.* Janneke verwees naar het boekje van Stine Jensen , Echte vrienden: Intimiteit in tijden van Facebook, GeenStijl en WikiLeaks, essay van de Maand van de Filosofie, 2011**. We delen persoonlijke informatie, we zetten intieme informatie over onszelf online om waardering te oogsten, en aandacht. We zijn op zoek naar bevestiging en laten foto's zien, vertellen over onze gevoelens en meningen om die te verdienen.
We offeren iets van onszelf. Het woord 'offer' doet aan een religieus ritueel denken. Janneke vertelde vandaag over haar associatie met het bijbelverhaal over het Gouden Kalf. Ik zag het voor me...***
Het volk is door hun leider Mozes onderaan de berg achtergelaten. Hij is op weg naar een ontmoeting met de Eeuwige, maar zij kunnen alleen maar wachten. Hij komt maar niet terug.. en de mensen zijn onzeker en zoeken houvast. Mozes komt vast niet meer terug..  Ze vragen de interim-leider Aäron om een god die hen verder de weg zal wijzen. Aäron verzint een list. 'Laat alle vrouwen en meisje de sieraden uit hun oren halen..' En daar gaan de persoonlijke bezittingen; ze leveren ze zonder aarzelen in. Resultaat is een grote berg goud - en het lijkt erop dat Aäron er verbluft bij staat te kijken; zo'n bereidheid om te offeren wat zo dicht op de huid zit had hij niet verwacht. Het goud wordt omgesmolten tot een stier, en de mensen dansen er vrolijk en opgelucht omheen.
Maar dan komt Mozes de berg af, met 2 stenen volgebeiteld onder zijn arm. En bij het zien van dit uitbundige tafereel smijt hij de 2 stenen woedend aan stukken.
Aan de ene kant zie ik het volk dat een manier zoekt om met onzekerheid om te gaan. Ze vinden verbinding en houvast door iets van zichzelf te offeren. Het is maar goud maar toch.. ze geven het, en maken er iets gezamenlijks van, waar omheen gedanst kan worden.
Aan de andere kant staat Mozes, het woord van God in zijn handen, in steen gebeiteld. Onwrikbaar in vele opzichten. Fulminerend. Mozes heeft het gelijk van de traditie aan zijn kant.
De mensen om het gouden kalf doen me denken aan al die twitteraars en facebookers die bedelen om bevestiging, om likes, retweets, volgers en vrienden. Daarvoor geven ze veel van zichzelf bloot. Niet doen, zou Mozes zeggen. Laat je niet zo gaan, hol niet met de hype mee. Hier in steen gebeiteld staat wat echt van waarde is.
Ik zie mezelf in die kring meedansen, om dat gouden kalf. Een rare gewaarwording.. Blij met het offer dat we samen gebracht hebben. Ik zie in de ogen van de anderen dezelfde behoefte om gezien te worden, om te merken dat iemand interesse heeft in mijn leven en mijn gevoelens herkent en bevestigt. Waar is God? Staat de Eeuwige met ogen die vuur spuwen achter Mozes? Of zou Z/Hij toch met mildheid kijken naar dat groepje zoekers in een kring, of er zelfs stilletjes tussen schuiven? Als er Iemand is die ons bevestiging gunt... En dan komen die in steen gebeitelde woorden later wel.

* zie http://www.opgoedgerucht.nl/
**meer over dit boekje: http://www.trouw.nl/tr/nl/5116/Filosofie/article/detail/1866432/2011/03/28/Intimiteit-in-tijden-van-Facebook-en-Wikileaks.dhtml
*** Exodus 32

tweet and meet Maria

 begin december belandde ik in een twitterverhaal. Ik had blijkbaar fanatiek genoeg aan een beginnende twitterverslaving toegegeven om opgemerkt en gevraagd te worden. Met meer dan 20 spelers doken in het kerstverhaal alsof het zich hier en nu ontvouwde, en we nog onwetend waren over de afloop. Een verhaal over hoop, ongeloof, vriendschap, en een ster in de nacht die mensen in beweging zet.
Drie weken lang hield ik geheim dat in de huid van Elizabeth (de nicht van Maria) was gekropen. En van nog een figuur die eigenlijk in het kerstverhaal niet voorkomt. Bij gebrek aan vrouwelijke aanwezigheid (denk ik) was door de bedenkers een extra vrouwenrol gecreëerd: een vrouw van koning Herodes. Het was een 'vrije rol' die ik zelf kon invullen. @Herodlove werd een postmoderne zinzoeker, zat van het leven in het paleis, op zoek naar wat echt van waarde is.
Het verhaal ging met mij op de loop. Er ging steeds meer van mezelf in zitten. In Elisabeth werd vertrouwen zichtbaar, putten uit de Bijbel, moedergevoelens en een opstandige houding ten opzichte van maatschappelijke ontwikkelingen. Het liefst was ze zelf in een tentje gekropen met de mensen van @occupy die ook in Bethlehem waren neergestreken.
Herodlove maakte mijn zoekende kant wakker. Een vrouw die basale vragen stelt over wat geloven is, hoe een mens vertrouwen vindt, en wat je daarvoor loslaten moet. Hoe kom je tot de keus om te gaan geloven? Om een ster te volgen, in het vertrouwen dat die je ergens brengen zal?
Elisabeth ontmoette Maria, en werd geïnspireerd door haar lofzang. Herodlove kreeg moed door de ontmoeting met de wijzen en ging...
Meegenomen door het verhaal kwam ik als een soort vierde wijze (vrouw!) op de plek waar het kind geboren was. En ontdekte ter plekke wat het me deed, die ontmoeting. Ik zag een deur openstaan, en licht scheen naar buiten. Ik voelde me welkom om naar binnen te gaan. Daar waren ze, de man, de vrouw en het kind.

Stil van.. een man, een vrouw, een kind. Waar liefde is, daar is God: dat ik dat nu ineens weet.. zo eenvoudig
Ik wil hier blijven zitten om te genieten van wat er van hen afstraalt.

Ik weet, kan niet blijven. Moet bedenken waar ik heenga. Doel bereikt.. en dan? Hoe gaat het verder nadat je het licht ziet?

Zal herinnering aan deze ontmoeting koesteren, als vlammetje dat niet uit mag gaan.

Ik ging, op weg geholpen door reisgenoten, zocht en vond licht: in een vrouw, man, kind: daar waar liefde is is God

Een pelgrim vertrekt, reist, komt aan en dan? Hoe gaat t leven verder? Ik ga het ontdekken.Het goede ontmoet, thuis gekomen bij 't kind en mezelf. Hoop Jezus weer te ontmoeten; daar kijk ik naar uit. Nu verder reizen, licht in mijn hart

Voor wie meer wil lezen: http://www.idee-en-kerk.nl/  http://www.leve-de-kerk.nl/

Kerk zijn in deze tijd & social media

Door Kees Broekman - artikel verschenen in de Wijkse Courant, woendag 19 oktober

COTHEN – Kerk zijn in deze tijd betekent niet alleen maar het bijwonen van de kerkdienst op zondag. In toenemende mate gaan media als Facebook, Hyves en Twitter onderdeel uitmaken van de kerkbeleving. De kerkdienst blijft centraal staan, maar daarnaast kan de kerk ook een netwerk op internet zijn. Dominee Rebecca Onderstal van de Protestante gemeente in Cothen maakt graag gebruik van de moderne media.

“Wij willen als kerk open en gastvrij zijn”, zegt Rebecca. “Het kerkgebouw is nog steeds de plek waar de gemeente bij elkaar komt, waar men elkaar ontmoeten kan. Maar de kerk is niet meer van de grote getallen, en er is een hoge drempel. Gelukkig zijn we niet alleen kerk binnen de muren, maar overal waar mensen in gesprek zijn. Ook bij wie buiten is; daar zijn steeds meer mensen die de weg naar binnen niet vinden. Trouwens, gelovigen zoeken zelf ook, ze hebben de blik naar buiten, stellen zichzelf steeds de vraag: wat is geloven? Wat kan ik betekenen voor de buurt, de buurman, het dorp. Het gaat om het dagelijks leven van nu. De dingen waar je verdriet van hebt. De keuzes die je moet maken, belast door wat er allemaal moet. Daar gaat het om in de gemeente, binnen en buiten de muren van het gebouw.

Als ik met jonge mensen praat en ik vraag of ze in God geloven, dan hoor ik vaak: “Ik geloof wel dat er iets is, punt.” Maar dan wordt het juist interessant, dan begint het gesprek pas! Vertel eens over dat ‘iets’, welk verhaal hoort daarbij? Wat is er voor jou waar? Wat doet het met jouw houding in het leven? Wat is de waarde van het leven? Wat doe je voor een ander?

Het is mijn passie om in gesprek te gaan over verlangen, vertrouwen en geloof beleven.

Niet alleen op zondag tijdens de kerkdienst, maar ook op maandag. Mijn missie is om God niet weg te moffelen maar om woorden te vinden voor Zijn liefde – hoe moeilijk ook. Om te vertellen over Jezus die we ontmoeten in de verhalen over Hem. Verhalen zijn de basis; ze gaan over mensen die wat met God hebben. Je kunt de Bijbelverhalen heel goed naar deze tijd brengen. Ze vertalen naar het nu; dan gaat het om het gesprek. Daar kunnen moderne media een hele goede rol bij spelen. Ik maar daar ook gebruik van. Dat is kerk zijn in deze tijd.”

tweede leven

Het lijkt wel, alsof ik er een tweede leven op na houd. Nee, het is geen bekentenis dat ik verslaafd ben geraakt aan Second Life (of is dat inmiddels helemaal 'uit'?). Maar het heeft wel alles met internet te maken. Twee levens dus.. In mijn ene leven loop ik achterom bij een gemeentelid en drink een kopje koffie (de voordeur zit in dit dorp vaak op drie sloten, en je wordt dus niet geacht die te gebruiken). Vraag ik in de locale SPAR boven het winkelkarretje hoe het gaat. Raak ik in gesprek met een mede-moeder bij het hek van het schoolplein over lief en leed. Of met een vader langs de lijn van het voetbalveld. In mijn tweede leven besta ik op internet in een netwerk waarvan de lijntjes door heel Nederland lopen. Spreek ik collega's uit de uithoeken van het land (want daar belanden dominee's nogal eens) over de dagelijkse dominees-beslommeringen via LinkedIn. Of wissel ik grapjes uit via Twitter met mensen die ik voorheen niet kende. Volg ik nieuws, meningen, weetjes.
Het is een prettige afwisseling. Beide levens zijn op hun eigen manier reëel. Het worldwideweb verbindt me met velen die met vragen bezig zijn die mij ook raken. Mijn dorp is maar een klein stukje van de wijde wereld, een hoekje waar het betrekkelijk veilig en gemoedelijk is. Reëel is het lief en leed in SPAR, op schoolplein en voetbalveld. Reëel is wat er omgaat in mijn tweede leven.